Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego poinformowało, że Rada Ministrów przyjęła dwa kolejne projekty nowelizacji ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Dokumenty zostały przyjęte na posiedzeniu 6 października, a komunikat resortu opublikowano 7 października 2026 r. Według MNiSW są one elementem działań deregulacyjnych rządu i kolejnym krokiem stopniowej reformy systemu szkolnictwa wyższego.
Zmiany nie dotyczą bezpośrednio rekrutacji na studia pierwszego stopnia, ale pokazują, w jakim kierunku zmieniają się przepisy dla uczelni, studentów i absolwentów.
Doktoranci: ubezpieczenie chorobowe i zawieszenie kształcenia
Pierwszy projekt (sygn. UDER70) dotyczy zasad zawieszania kształcenia doktorantów oraz objęcia ich obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym i prawem do świadczeń w razie choroby, rodzicielstwa lub wypadku. Ministerstwo wskazuje, że obecnie doktoranci mają ograniczone możliwości zawieszenia kształcenia w sytuacjach innych niż związane z rodzicielstwem, a mimo opłacania składek nie mogą w pełni korzystać ze świadczeń w ramach ubezpieczenia chorobowego i wypadkowego.
Najważniejsze rozwiązania, które opisuje komunikat:
– doktoranci zostaną objęci obowiązkowym ubezpieczeniem chorobowym; – regulamin szkoły doktorskiej wskaże dodatkowe sytuacje, w których doktorant będzie mógł złożyć wniosek o zawieszenie kształcenia; – łączny okres zawieszenia nie będzie mógł przekroczyć 24 miesięcy w całym okresie kształcenia; – zawieszenie nie oznacza utraty prawa do świadczeń w razie choroby: doktorant zachowa prawo do stypendium na zasadach odpowiadających regulacjom stosowanym wobec pracowników, a następnie będzie mógł otrzymać zasiłek chorobowy z ZUS; – możliwe będzie zawieszenie kształcenia w związku z opieką nad dzieckiem, w okresie odpowiadającym urlopowi wychowawczemu; – w czasie zawieszenia zatrzymane zostaną najważniejsze terminy związane z doktoratem, czyli wyznaczenie promotora, złożenie indywidualnego planu badawczego, ocena śródokresowa i złożenie rozprawy doktorskiej; – osoby, które ukończyły szkołę doktorską, zachowają bezpłatny dostęp do infrastruktury badawczej i informatycznej (m.in. laboratoriów, sprzętu i zasobów informatycznych) do czasu zakończenia postępowania w sprawie nadania stopnia doktora.
Przepisy w większości mają wejść w życie po 9 miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Pracodawca będzie mógł poprosić uczelnię o potwierdzenie dyplomu
Drugi projekt (sygn. UDER72) umożliwi pracodawcy zwrócenie się do uczelni o potwierdzenie danych z papierowego dyplomu ukończenia studiów, jeśli ma uzasadnione wątpliwości co do ich prawdziwości. Uczelnia porówna dane z dyplomu z własną dokumentacją dotyczącą przebiegu studiów.
Według komunikatu MNiSW:
– weryfikacja będzie dotyczyć zarówno osób już zatrudnionych, jak i kandydatów do pracy, ale nie osób współpracujących na podstawie umów cywilnoprawnych; – pracodawca nie będzie potrzebował zgody pracownika lub kandydata; – wniosek składany elektronicznie ma zawierać m.in. imię i nazwisko absolwenta, dane dyplomu, zakres informacji do potwierdzenia oraz uzasadnienie wątpliwości; – uczelnia ma maksymalnie 30 dni na odpowiedź, liczone od otrzymania kompletnego wniosku, a odpowiedź będzie opatrzona podpisem elektronicznym rektora lub osoby upoważnionej; – za weryfikację uczelnia pobierze opłatę w wysokości 0,5 proc. przeciętnego wynagrodzenia w trzecim kwartale poprzedniego roku.
Te przepisy mają wejść w życie po 30 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Co to oznacza dla maturzysty
Dla osób, które dopiero planują studia, to przede wszystkim sygnał, że przepisy o szkolnictwie wyższym są zmieniane etapami. Oba projekty zostały na razie przyjęte przez rząd, a ostateczny kształt i terminy wejścia w życie zależą od dalszych prac legislacyjnych i publikacji w Dzienniku Ustaw. Jeśli układasz plan rekrutacji, skorzystaj z kalkulatora punktów i sprawdź dane w bazie progów punktowych, a daty egzaminów maturalnych znajdziesz w odliczaniu do matury.